Przejdź do treści

Nawigacja

Indie

Aleksandra Turek

Informacje podstawowe
Ludzie i ich kultura
Święta i zwyczaje narodowe
Życie codzienne
Kuchnia
Związki z Polską
Integracja w Polsce – sukcesy i trudności

Czytaj całość (plik pdf)


Informacje podstawowe

Indie to niezwSwieta i zwyczaje. Fot. Tomasz Dzida małyykle różnorodny kraj, dlatego wymykający się konkretnemu i jednoznacznemu określeniu. Trudno wprowadzać jakiekolwiek uogólnienia, ponieważ Indie tworzą bogatą mozaikę kultur, narodów, religii, języków. Każdy region, określona społeczność, dany nurt religijny, będzie miał swoją specyfikę i powinien być rozpatrywany indywidualnie. Różnorodność Indii oddaje także symbolicznie flaga państwowa – trzy poziome pasy: szafranowy symbolizujący hinduizm, zielony islam, i w środku biały, oznaczający inne wyznania i pojednanie między religiami. Pośrodku pasa białego widnieje granatowe koło, które symbolizuje dharmę, naczelną zasadę hinduizmu, wskazującą nakazy, zakazy i powinności każdego hindusa.
Indie można podzielić na dwie części ze względu na ukształtowanie geograficzne, ale także z uwagi na specyfikę kulturową – na północ i południe. Oprócz strefy górzystej Himalajów Wysokich, Małych i Przedgórza Himalajskiego (do którego zalicza się pasmo gór Śiwalików, rozciągające się równolegle do Himalajów na długości 1000 km), północ to przede wszystkim żyzny, urodzajny, więc rolniczy obszar Niziny Hindustańskiej (głównie Niziny Gangesowej, przez którą przepływa Ganges, święta rzeka dla hindusów, określana „kręgosłupem komunikacyjnym” Indii Północnych). Południową część nazywa się Dekanem, ponieważ stanowi teren płaskowyżu o tej samej nazwie. Cały subkontynent indyjski zajmuje ponad 2% lądu na Ziemi, co plasuje Indie jako siódmy największy kraj na świecie. Jest również w czołówce najludniejszych krajów świata z ponad miliardem ludności.


Ludzie i ich kultura

Indie nie są regionem jednolitym etnicznie i nigdy w historii takie nie były. Kraj tworzy mozaikę wielu narodów różnego pochodzenia: indoeuropejskiego, drawidyjskiego, mongoidalnego (tybeto–birmańskiego) i austroazjatyckiego. Kryterium wyróżniania mniejszości narodowych i grup etnicznych nie jest jednoznaczne i często niemożliwe do wyraźnego określenia, dlatego w Konstytucji Indii termin ‘mniejszość’, podobnie zresztą jak ‘kasta’, w ogóle nie został zdefiniowany. W Konstytucji wyszczególniono przede wszystkim listę Plemion Rejestrowych (Scheduled Tribes), w tym przyznając niektórym status „szczególnie prymitywnych”, niezależnie od cech rasowych. Konstytucja nie zaznacza zatem narodowości, np. pendżabskiej, bengalskiej, gudźarackiej, czy tamilskiej. Orzeka się jedynie ogólnie, że każda ludność terytorium Indii lub jej części, mająca odrębny język, pismo lub kulturę, ma prawo to zachować (art. 29.1).
W Indiach dominuje kultura wspólnotowa. Bardzo często interes i honor wspólnoty/ grupy/ kasty/ rodziny jest ważniejszy niż interes czy honor jednostki. O ile w dużych aglomeracjach miejskich szybko następują zmiany i coraz większą rolę odgrywają jednostki, a coraz mniejszą mentalność kastowa, o tyle ludność wiejska i ogólnie z prowincji, nadal funkcjonuje według zasad życia wspólnotowego. Nie ma miejsca dla indywidualności bez odniesienia do szerszego kontekstu przynależności do konkretnej wspólnoty/ tradycji, czy kasty. W takiej sytuacji wymaga się lojalności wobec wspólnoty/ grupy/ kasty/ rodziny, zdecydowanie większej niż tej względem państwa lub instytucji państwowych. W Indiach, które często określa się mianem największej demokracji świata, społeczeństwo obywatelskie dopiero się formuje. Nadal dużo wysiłku wkłada się w wypracowanie poczucia wspólnoty i lojalności wobec państwa, a nie tylko względem swojego najbliższego otoczenia. Zasady życia wspólnotowego mają także wpływ na zachowanie członków wspólnoty. Zwyczajem jest wzajemna kontrola społeczna, czyli nie istnieje z zasady coś takiego jak anonimowość sąsiedzka. W Indiach może żyć ogromna liczba ludzi, którzy nigdy nie zaistnieli na kartach jakichkolwiek rejestrów państwowych, lecz nigdy nie są oni anonimowi w swoim najbliższym otoczeniu.
Kolejną niezwykle ważną cechą indyjskiej kultury jest jej hierarchiczna struktura. W społeczeństwie, w którym dominuje mentalność kastowa, istnieje z góry założona hierarchia, wedle której każdy ma przypisane i określone miejsce: w rodzinie (autorytet starszych; bezwzględny autorytet ojca; młodsze rodzeństwo zawsze musi słuchać starszych), w społeczności (określone miejsce w grupie zawodowej, partii politycznej, bractwie religijnym, wszelkich stowarzyszeniach) i w społeczeństwie (kasta). Można pokusić się o generalne stwierdzenie, że hierarchiczny podział społeczeństwa i związany z tym specjalny typ mentalności ujawnia się we wszystkich aspektach życia i w relacjach międzyludzkich.
W Indiach dominuje kultura patriarchalna. Mężczyzna jest głową rodziny, a najbardziej upragnionym potomkiem jest syn. Oczekuje się przede wszystkim syna nie tylko z powodu praw dziedziczenia, które przechodzą na niego (współcześnie córki także nabyły prawo dziedziczenia), ale także, w myśl hinduizmu, tylko syn, nie córka, może kontynuować kult przodków – rzecz bardzo ważna dla hindusów. Z tego powodu wyżej ceni się mężczyzn. Istnieje dlatego w Indiach zwyczaj, dość dziwny dla Europejczyków, zwracania się do kobiet, używając słowa „synu”, a nie „córko”. W ten sposób rozmówca pokazuje, że zwraca się do kobiety z szacunkiem (zwykle starszy mężczyzna do młodej kobiety). Podobnie, gdy jako pierworodne dziecko urodzi się córka, rodzice także będą mówić do niej „synu”. Dziewczynki również, w pierwszych latach swojego życia, mogą używać języka z męskimi końcówkami czasownika, np. „poszedłem” zamiast „poszłam”.
W hinduizmie kobieta nie jest postrzegana jako istota samodzielna. Kanon świętych pism hinduizmu wyraźnie określa jej pozycję i zaznacza, że kobieta nigdy nie powinna być sama. W dzieciństwie powinna przebywać pod opieką ojca, w małżeństwie pod kontrolą męża, a gdy on umrze, najstarszy syn powinien się o nią troszczyć. O ile współcześnie Induski dążą do emancypacji, to jednak nadal zwraca się uwagę, aby szczególnie młode dziewczyny nie pozostawały same bez opieki, a zwłaszcza nie przebywały samotnie tylko w męskim towarzystwie. Może to wzbudzić podejrzenia, co do moralności danej dziewczyny. Z tego właśnie względu na emigrację poza Indie wyjeżdżają przede wszystkim mężczyźni.
Zwyczajowe złożenie dłoni w geście powitania (namaste) służy także temu, aby się nie dotykać, tym bardziej kobiet.
Hindusi mocno wierzą w astrologię, w to, że ich los jest silnie związany z układem gwiazd i planet. Dlatego każda rodzina ma swojego rodowego wróżbitę, który zazwyczaj jest astrologiem, obsługującym kastę, do której dana rodzina należy. To właśnie wróżbita będzie podawać wskazówki, jakie imię należy dla dziecka wybrać, lub przynajmniej które litery powinny się w imieniu znaleźć, aby było to dobrowróżbne dla życia tego człowieka. Każdy hindus ma horoskop, sporządzony w dniu jego narodzin, który pełni bardzo ważną funkcję. Gdy nadejdzie czas aranżowania małżeństwa, para będzie kojarzona także według zgodności właśnie tych horoskopów. Nie wszyscy hindusi posługują się dowodem osobistym, ale każdy ma taki horoskop. 
Każda kultura wykształca odpowiedni tylko dla niej zbiór charakterystycznych gestów. W kulturze indyjskiej język ciała jest o wiele bardziej rozbudowany niż w kulturze europejskiej. Charakterystyczne dla Indusów kiwanie głową w bok, co w Polsce wyraża przeczenie, w Indiach jest potwierdzeniem, gestem mówiącym „tak”. Wielką wagę przykłada się także do rozróżniania, jakie czynności można wykonać lewą ręką, a jakie zawsze tylko prawą. Ogólnie przyjmuje się, że ręka lewa jest przeznaczona do czynności nieczystych, zaś prawa do czystych. Czynności związane z adoracją bóstw hinduskich, a nawet spożywanie pokarmu, powinno się wykonywać wyłącznie prawą ręką. Należy zatem pamiętać, że podanie hindusowi jedzenia, napoju, czy choćby długopisu lub dokumentu, lewą ręką może być odebrane jako lekceważące, a nawet złowróżbne. 


Święta i zwyczaje narodowe


Religią dominującą w Indiach jest hinduizm. Szacuje się, że 80,5% ludności to wyznawcy hinduizmu, czyli 827,6 mln ludzi. Drugą, najliczniej reprezentowaną religią jest islam (13,4%). Pozostałe wyznania można uznać za grupy marginalne (chrześcijanie 2,3%; sikhowie 1,9%; inne, takie jak: buddyzm, dźinizm, plemienne kulty animistyczne – poniżej 1%).
Należy pamiętać, że słowo ‘hinduizm’ to termin zbiorczy, obejmujący bardzo zróżnicowane przejawy religii, występujących na subkontynencie indyjskim. Oznacza to, że w ramach hinduizmu mogą występować liczne religie, nawet wzajemnie się wykluczające, które mają w znacznej mierze odrębną doktrynę, rytuał oraz inne formy organizacyjne. Hinduizm cechuje zatem płynność form, brak jednolitej doktryny, brak nadrzędnej organizacji oraz wspólnego zwierzchnika. Nie istnieje także jedna, naczelna instytucja, która miałaby prawo rozstrzygać w sprawach wiary. Wyznawcą hinduizmu może więc być zarówno czciciel wręcz niezliczonej ilości wizerunków bóstw niezwykle rozbudowanego panteonu hinduskiego, jak i osoba, uznająca Boga za nieprzejawiony, bezosobowy Absolut. Wszelkie kwestie religijne należy więc rozpatrywać wyłącznie przez pryzmat konkretnej wspólnoty religijnej, do której dany wyznawca należy.
Wspólną ramą dla tak zróżnicowanych form religijnych, swoistą nadrzędną strukturą ogólnoindyjską, do której zawsze będą się odwoływać wszystkie hinduskie formacje religijne, jest wzorzec społeczno-religijny, jaki przedstawiono w świętych tekstach hinduizmu (kanon ten tworzy niezwykle bogata literatura religijna. Warto tu wymienić tylko kilka tekstów, np. cztery Wedy oraz dwa eposy Mahabharata i Ramajana).
Zgodnie z tym wzorcem, w Indiach wykształcił się system warnowo-kastowy, czyli hierarchiczny podział całego społeczeństwa. Jest to niezwykle charakterystyczna cecha hinduskiej kultury, nawet współcześnie bardzo silnie zakorzeniona w mentalności hindusów. Z jednej strony mamy zmodernizowane, świeckie społeczeństwo, w którym do instytucji wybiera się urzędników bez względu na ich status, na kastę. Z drugiej zaś strony, mamy hybrydalną kontynuację systemu kastowego, który, ponieważ został zniesiony przez Konstytucję, jest wykluczony z indyjskiego prawodawstwa. Funkcjonuje więc poza prawem.
Hindus nie rozdziela stylu życia świeckiego od religijnego tak jednoznacznie, czy wyraźnie, jak ma to miejsce np. w kulturze europejskiej. Życie hindusa jest niezwykle zrytualizowane. Oprócz rozbudowanego kalendarza świątecznego, którego dużą różnorodność ilustruje tabela poniżej, hindus może przejść aż 40 obrzędów religijnych/ sakramentów (sanskara) w różnych momentach życia (od narodzin do śmierci).  


Życie codzienne


Życie codzienne hindusa jest w dużym stopniu zrytualizowane. Przywiązują oni niezwykle dużą wagę do postrzegania otoczenia według kategorii czystości i nieczystości rytualnej (skalania). Takie zasady determinują nawet kolejność wykonywania określonych czynności w ciągu dnia. Po każdej pracy, w której można się zetknąć z kalającymi substancjami, Ludzie i ich zwyczaje małyprzedmiotami, osobami, należy się umyć. W kulturze indyjskiej woda ma właściwości oczyszczające nie tylko w sensie fizycznym.
Obecnie nadal wielu mieszkańców Indii nosi ubiory tradycyjne w życiu codziennym, nie tylko od święta. Sari, czyli wielometrowy pas materiału, drapowany wokół ciała kobiety, które tak bardzo kojarzy się z Indiami, nie jest ubiorem noszonym przez kobiety we wszystkich częściach Indii. W Indiach Północnych sari uważa się za strój bardziej odświętny, dlatego na co dzień, szczególnie młode dziewczyny zakładają albo śalwar–kamiz (spodnie wraz z długą koszulą sięgającą do kolan, a nawet do kostek, długość zależna od panującej w danym momencie mody; do takiego zestawu zwykle dodaje się chustę/ szal) albo ubierają się na sposób europejski.
Zwyczaj noszenia turbanu przez mężczyzn jest dość popularny, zwłaszcza przez ludność wiejską. Nie ma w Indiach zasad nakazujących mężczyznom zdjęcie nakrycia głowy po wejściu do jakiegoś pomieszczenia. Ostentacyjne zerwanie czyjegoś turbanu z głowy jest jednym ze sposobów poniżenia i dyshonoru dla mężczyzny. W sposobie wiązania turbanu, jego kolorze, a nawet rodzaju wzoru, często jest zawarta informacja, z jakiego regionu pochodzi dana osoba, a nawet do jakiej kasty należy. Wyznawcy sikhizmu noszą charakterystyczne turbany, co ich wyróżnia. Każdy mężczyzna, który przeszedł inicjację włączenia do wspólnoty sikhijskiej, ma obowiązek nosić nakrycie głowy. Sikhijski turban można zatem uznać za jeden z elementów niezwykle ważnych dla tożsamości sikha.


Kuchnia


Stosunek do jedzenia jest również specyficzny. Hindusi dzielą ogólnie jedzenie na dwie kategorie: kaćća oraz pakka. Żywność typu pakka to jedzenie przetworzone, poddane obróbce termicznej, w wyniku kontaktu z ogniem, tłuszczem, wrzątkiem. Kaćća to jedzenie z produktów surowych (np. z surowych owoców), dlatego spożywa się je tylko w domu, jedynie wśród swoich. Żywność serwowana na zewnątrz, w restauracjach, na stoiskach ulicznych, to przede wszystkim jedzenie typu pakka. Na wprowadzenie takiego rozróżnienia z pewnością miał wpływ także klimat (wilgotny i gorący), w którym żywność szybko się psuje. Z czasem jednak dodano do tego uzasadnienie religijne. W kulturze, w której nie wolno było spożyć posiłku z osobą z innej kasty, wierzy się, że jedzenie pakka jest bezpieczniejsze, więc ryzyko skalania drugiej osoby, czy nawet przekazania jej swojego złego losu, jest mniejsze. Jedzenie raz dotknięte ustami przez jedzącego należy już tylko do niego. Nie powinno się tego przekazać innej osobie.  Dlatego właśnie, gdy hindus pije wodę, wlewa ją sobie do ust, nie dotykając nimi naczynia lub butelki. W ten sposób pojemnik na wodę pozostaje czysty i inni także mogą się jej napić.
Wbrew pozorom wegetarian jest mniej niż się zwykle wydaje. Zdecydowanie więcej hindusów jada mięso, najczęściej drób i jagnięcinę/ kozinę. Większość osób jedzących mięso nie tknie jednak wołowiny. Z uwagi na dużą liczbę muzułmanów w Indiach, prawie w ogóle nie dostanie się także wieprzowiny. Kuchnia indyjska jest bardzo regionalnie zróżnicowana. Największe różnice występują między kuchnią północy i południa Indii. W części północnej subkontynentu jada się więcej mięsa i produktów z pszenicy. Słynne indyjskie pieczywo, w kształcie chlebków, placków/ podpłomyków (ćapati, roti, puri, nan, paratha), to elementy charakterystyczne dla kuchni północnoindyjskiej. W kuchni południowoindyjskiej jest więcej dań wegetariańskich, sporządzanych z wszelkich odmian ryżu, w tym z ryżu fermentowanego. Ryż jest kleisty, a nie sypki, ponieważ tradycyjnie na południu jada się wyłącznie rękoma, a posiłki serwuje się na liściach bananowca. Indie to królestwo przypraw i z tego właśnie powodu pierwszym wyprawom Europejczyków do Indii przyświecały cele handlowe i chęć zdobycia bezpośredniego dostępu do bogactwa przypraw. Współcześnie także nie sposób wyobrazić sobie żadnego dania indyjskiego bez co najmniej dziesięciu przypraw.


Związki z Polską


W dawnych czasach (XVI-XVIII w.) nieliczni Polacy, w tym polscy misjonarze, docierali do Indii, głównie na portugalskich lub brytyjskich statkach. Bliższe i bardziej bezpośrednie kontakty Polski z Indiami rozpoczynają się pod koniec XIX w. i w pierwszej połowie XX w. Warto wymienić kilka wielkich postaci, które istotnie przyczyniły się do wypracowania bliskich relacji i zacieśniania więzi między Polską i Indiami.

Najciekawszym i godnym uwagi przykładem specjalnych relacji polsko – indyjskich jest postać maharadży z Gudźaratu w północno–zachodnich Indiach, który w latach 1942-1946 przygarnął i otoczył opieką około 1000 polskich osieroconych dzieci, którym udało się wydostać ze Związku Radzieckiego wraz z członkami armii gen. Andersa. Wielką popularyzatorką Indii i hinduizmu w Polsce, oraz kultury polskiej w Indiach, była Wanda Dynowska (1888-1971), która otrzymała także indyjski pseudonim – Umadewi. Była pisarką, tłumaczką, działaczką społeczną i jedną z założycielek Polskiego Towarzystwa Teozoficznego oraz w 1944 r. Biblioteki Polsko – Indyjskiej. Kolejną ważną postacią, która zyskała powszechny szacunek, zarówno w Polsce, jak i w Indiach, jest ksiądz Marian Żelazek (1918-2006), który przez 56 lat pomagał biednym i trędowatym w Indiach (od 1950 r.). Przez 26 lat prowadził działalność misyjną wśród ludności plemiennej w stanie Orisa (od 2010 r. Odiśa), a następnie założył ośrodek/ miasteczko dla trędowatych w miejscowości Puri, dając w ten sposób wykluczonym
ze społeczeństwa trędowatym szansę na godziwe życie. Za swoją działalność był mianowany kandydatem do Pokojowej Nagrody Nobla.
W roku 2014 przypadają obchody 60. rocznicy nawiązania polsko – indyjskich stosunków dyplomatycznych (oficjalna współpraca rozpoczęła się z dniem 30 marca 1954 r.). Niewiele było wizyt na najwyższym, oficjalnym szczeblu. Pierwszą taką wizytę w Polsce złożył ówczesny premier Indii, Dźawaharlal Nehru, w 1955 r. W tej podróży towarzyszyła mu jego córka, Indira Gandhi, która w późniejszych latach dwukrotnie pełniła funkcję premiera Indii. Od 2011 r. nastąpił znaczny wzrost wymiany gospodarczej z tym krajem. Polska eksportuje do Indii głównie wyposażenie elektrowni, kolei, sprzęt górniczy, chemikalia, metale i maszyny. Do najważniejszych towarów importowanych z Indii należą: herbata, kawa, tytoń, pieprz, włókna i wyroby z bawełny. W Polsce indyjscy przedsiębiorcy inwestują głównie w sektorach: IT, outsourcingu biznesowym, samochodowym, maszynowym, produkcji stali . Parlamenty obu krajów również rozpoczęły współpracę.

Coraz większa popularność indyjskiego kina w Polsce, określanego ogólnie bollywoodzkim, także przyczynia się do wzrostu zainteresowania Polaków kulturą indyjską, jej zwyczajami, kuchnią, a nawet językiem. W ostatnich latach strona indyjska również zauważa atrakcyjność Polski. Swoje projekty realizują już nie tylko biznesmeni z Indii, lecz także indyjskie ekipy filmowe decydują się kręcić filmy w Polsce (głównie w Krakowie, Warszawie i Zakopanem). 


Integracja w Polsce – sukcesy i trudności


Indusów, mieszkających w Polsce, można ogólnie podzielić na trzy grupy.
Do pierwszej, i chronologicznie najstarszej, zaliczają się osoby, które przyjechały do Polski głównie na studia. Przybywali pojedynczy studenci z Indii, przede wszystkim mężczyźni. Tę grupę można uznać za najbardziej zasymilowaną, ponieważ od początku swojego pobytu w Polsce, przebywali wyłącznie w polskim otoczeniu. Mieszkali w akademikach z Polakami, korzystali ze stołówek, musieli rozpocząć naukę języka polskiego. Ci, którzy zdecydowali się w Polsce pozostać, zwykle z powodów osobistych, byli zmuszeni dostosować się do warunków życia w  czasach, w których na przykład przestrzeganie wegetariańskiej diety było czymś bardzo egzotycznym i trudnym do zrealizowania. Z uwagi na zawieranie związków z Polkami, ta grupa mężczyzn szybko się spolonizowała. 
Drugą grupę reprezentuje zupełnie inny typ osób. Na początku lat 90. XX w. w większej ilości zaczęli przybywać biznesmeni z Indii w celu rozpoczęcia w Polsce działalności handlowej. Indusi, którzy wtedy przybyli do Polski, w zdecydowanej większości są narodowości Sindhi, czyli wywodzą się z regionu o silnej i wielowiekowej tradycji kupieckiej. Zajmują się m.in. importem tekstyliów do Polski. Liczne hurtownie tkanin głównie w Jankach k/ Warszawy oraz w Pabianicach k/ Łodzi, które na stałe wpisały się w tamtejszy krajobraz, to właśnie wynik indyjskich inwestycji w naszym kraju. Społeczność Sindhijska nie jest już tak mocno zasymilowana z Polską. Poniekąd uniemożliwia im to charakter ich pracy. Koncentrują się przede wszystkim na prowadzeniu interesów. Pobyt w Polsce, mimo że często wieloletni, traktują jako tymczasowy. Związki małżeńskie większość woli zawierać z hinduskami w Indiach. Po ślubie kobiety dołączają do mężów w Polsce. Zazwyczaj nie pracują, tylko zajmują się rodziną i prowadzeniem domu zgodnie z hinduską tradycją, przestrzeganiem zasad kuchni indyjskiej, dlatego ich kontakt z polskim środowiskiem jest dość ograniczony.
Do trzeciej grupy można zaliczyć zarówno emigrantów ekonomicznych, jak i osoby wchodzące w procedurę o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP. Przepisy Konwencji Genewskiej (z 1951 r.) oraz Protokołów Nowojorskich wchodzą w życie w Polsce w 1991 r. Pierwszy wniosek o status uchodźcy obywatela Indii w naszym kraju został złożony w styczniu 1994 r. Najliczniej indyjscy uchodźcy zaczynają przybywać do Polski po roku 2000. Nie jest to grupa jednolita. Pochodzą z różnych środowisk, są w różnym wieku. Najczęściej jednak są to przybysze z północno – zachodnich Indii, głównie mężczyźni z rolniczych stanów Pendżab oraz z sąsiedniej Harijany. Można zatem uznać, że najliczniejszą grupę z tej kategorii tworzą Pendżabczycy. W Polsce nie utworzyła się tak silna i liczna pendżabska diaspora, jak na przykład w Wielkiej Brytanii czy Kanadzie. Należy jednak pamiętać, że Pendżabczycy mogą się pochwalić jedną z najstarszych (współczesnych) tradycji migracyjnych poza granice Indii.
Oprócz trzech grup, wymienionych powyżej, na terytorium Polski przebywają także Indusi, pochodzący z innych regionów Indii, którzy nie mieszczą się w przedstawionej tu charakterystyce. Od paru lat przybywa do Polski coraz więcej osób na studia lub w innych celach prywatnych. W odróżnieniu do pierwszych indyjskich studentów, przyjeżdzających do naszego kraju w latach 60. – 90. XX w., obecnie istnieje więcej udogodnień dla przybyszy z Indii. W Raszynie k/ Warszawy działa gurdwara, czyli świątynia sikhijska. Istnieje wiele stowarzyszeń przyjaźni polsko–indyjskiej, z którymi można utrzymywać kontakt. Dostępność sklepów z orientalną żywnością, restauracji i barów serwujących kuchnię indyjską, umożliwia im przestrzeganie diety religijnej i zmniejsza poczucie obcości w nowym środowisku.
Z pewnością większego szoku kulturowego doświadczają te osoby, które przybywają z indyjskiej prowincji, wywodzący się z konserwatywnego, rolniczego środowiska, dla których Polska jest często pierwszym zagranicznym krajem, do jakiego trafiają.
W Indiach, w życiu codziennym, do dzisiaj dominuje przekaz ustny, kultura słowa, a nie pisma, w związku z tym kształtuje to inny rodzaj mentalności. Należy pamiętać, że przeciętny mieszkaniec Indii nie wchodzi w częsty kontakt z instytucjami państwowymi, a z pewnością nie w takim stopniu, jak np. w Europie. Indusi, rozpoczynający różne procedury administracyjne w Polsce, nie zawsze rozumieją, że wymaga się dokumentów pisanych.
Dla nich wypowiedź ustna jest często równoznaczna z oświadczeniem pisemnym. Ponadto, cechą charakterystyczną kultury indyjskiej jest myślenie w sposób uogólniający. Indusi ujawniają tendencję, co widać także wyraźnie w ich językach, do postrzegania zjawisk powszechnych, ogólnych, umniejszając tym samym zjawiska jednostkowe, indywidualne. Jest to kolejna cecha kulturowa, która może sprawić trudności w kontakcie Indusa z polskimi urzędami. Mają oni tendencję do rozbudowanych wypowiedzi, które Polak może uznać za niekonkretne, a nawet nie na temat. Nie oznacza to oczywiście, że Indusi nie są zdolni do precyzyjnego myślenia. Podkreślony został tu jedynie fakt, że w codziennych kontaktach taki właśnie ujawnia się typ mentalności, a w otaczającym nas świecie mogą zwracać uwagę na zupełnie inne elementy rzeczywistości niż my.   
Nowo przybyli muszą się również uczyć funkcjonowania w świecie, w którym dokładniej niż w Indiach wymierza się czas i przestrzega punktualności. Indusi znani są z bardzo elastycznego podejścia do czasu.
Można ogólnie stwierdzić, że Indusi to nacja, która o wiele szybciej adaptuje się do polskich warunków niż np. inne grupy cudzoziemców. Należy pamiętać, że przybywają do nas z o wiele większym, niż my mamy, doświadczeniem międzykulturowym, ponieważ wywodzą się z kraju, w którym od zawsze współegzystują różne narody, kultury, religie. Indyjska diaspora nie jest zatem społecznością, która będzie dążyła do odizolowania się lub tworzenia państwa w państwie, co jest problemem, z jakim muszą się zmagać niektóre wieloetniczne państwa w Europie. Ich wielojęzyczność także ułatwia im szybsze przyswojenie kolejnego języka komunikacji, np. polskiego. Indusi przywykli do dbania o zachowanie swojej tożsamości, żyjąc jednocześnie w wielokulturowym środowisku. Jest to z pewnością cenna umiejętność w świecie, w którym wymiana ludności i związana z tym migracja uległa wielkiemu przyspieszeniu. Indusi są świadomi swojego pochodzenia, są dumni, że wywodzą się z cywilizacji o starożytnym rodowodzie, o bogatej kulturze i kultywują to. Żyjąc w Polsce, mają również swój wkład w urozmaicanie naszej kultury.